Beden sağlığımız için ne yediğimize dikkat ettiğimiz gibi, zihnimizin de neyle beslendiğini sorgulamak zorundayız. Çünkü insan sadece yediklerinden değil, gördüklerinden, duyduklarından ve maruz kaldıklarından da inşa edilir.
Vücut, adeta hassas dengelerle çalışan bir fabrika gibidir. Bu fabrikanın sağlıklı işleyebilmesi için karbonhidrat, protein, yağ, vitamin, mineral, lif ve suyun dengeli biçimde alınması gerekir. En faydalı olan bile, ölçüsüz alındığında zarara dönüşebilir. Bir bitkiye gereğinden fazla su verirseniz onu büyütmez, çürütürsünüz. Aynı şekilde, fazla mineral vücudun dengesini bozar; aşırı yemek mideyi yorar; şifa niyetine tüketilen bal bile fazlasıyla zarara kapı aralar.
Demek ki mesele sadece “iyi olanı almak” değil, onu yerinde ve ölçüsünde almaktır.
Bu hakikati bedenimizde kabul ederken, zihnimiz için çoğu zaman aynı hassasiyeti göstermiyoruz.
Zihnimize kontrolsüzce doldurduğumuz bilgi yığınları, bizi doğrudan ilgilendirmeyen insan hikâyeleri, sosyal medyada peş peşe akan kısa ve cazip görüntüler… Bunların zihnimizde nasıl bir etki bıraktığını yeterince sorguluyor muyuz?
Gün boyu maruz kaldığımız içerikler, fark etmeden düşünce dünyamızı şekillendirir. Özellikle televizyon programlarında ve bazı yayınlarda, özel hayatların en mahrem ve sorunlu anlarının ekranlara taşınması, sadece bir “izleme” meselesi değildir. Orada sergilenen davranışlar, kötü dahi olsa, zihinlere yerleşir; zamanla sıradanlaşır ve kimi zaman taklit edilir.
Toplum, gördüğünü öğrenir; öğrendiğini tekrar eder.
Benzer şekilde, şiddet ve güç teması etrafında şekillenen bazı dizilerdeki karakterler ve yaşam tarzları, gençler üzerinde cazip bir etki oluşturabilmektedir. Kurgu ile gerçek arasındaki sınır bulanıklaştığında, rol model olarak seçilen figürler de değişir. Dün sadece hayal dünyasına ait olan kavramlar, bugün bazı gençlerin hayatına yön veren gerçekliklere dönüşebilmektedir.
Medya çoğu zaman dikkat çeken, çarpıcı ve sansasyonel olanı öne çıkarır. Bu da toplumu, farkında olmadan, sürekli olarak uç örneklere maruz bırakır. Zamanla normal olan geri planda kalırken, sıra dışı ve sorunlu olan daha görünür hâle gelir.
Bu değişimin toplumsal yansımalarını sayılarda da görmek mümkündür. Son yıllarda evlilik oranlarının azalması, boşanma oranlarının ise artış göstermesi dikkat çekicidir. Elbette her istatistik tek başına mutlak bir gerçeği temsil etmez; fakat uzun vadeli eğilimler, üzerinde düşünülmesi gereken bir tablo ortaya koyar.
Aile, toplumun en temel yapı taşıdır. Bu yapının zayıflaması, bireyin psikolojik ve sosyal dünyasını da doğrudan etkiler. Özellikle çocuklar, içinde bulundukları ortamdan ve maruz kaldıkları içeriklerden derin biçimde etkilenirler. Sürekli hızlı tüketilen, yüzeysel ve yoğun uyarıcılarla dolu içerikler, zamanla dikkat süresini kısaltır, sabrı azaltır ve duygusal dengeyi zorlar.
Bugün giderek artan tahammülsüzlük, sabırsızlık ve ani öfke patlamaları; belki de sadece bireysel değil, aynı zamanda maruz kalınan zihinsel “beslenmenin” de bir sonucudur.
Trafikte, sokakta, gündelik hayatta daha kolay yükselen gerilimler; insanların birbirine karşı daha sert ve kırıcı davranabilmesi, üzerinde düşünülmesi gereken bir durumdur.
Sonuç olarak, nasıl ki bedenimizi rastgele beslemiyorsak, zihnimizi de rastgele içeriklerle doldurmamalıyız. Çünkü kötülük de, iyilik gibi, bulaşıcıdır. Sürekli tekrar edilen her görüntü, her söz ve her davranış, zamanla bir norm hâline gelebilir.
Bu yüzden mesele, sadece ne izlediğimiz değil; neye maruz kalmayı tercih ettiğimizdir.
Zihnimizi korumak, en az bedenimizi korumak kadar önemlidir.
Yorumlar